Disk doldu, sunucumda nasıl yer açarım?

Disk dolunca web siteniz hata verir, veritabanı yazamaz, SSH ile giriş bile zorlaşabilir. Önce neyin yer kapladığını bulmak gerekir; körlemesine silmek tehlikelidir. Aşağıdaki sırayı izleyin.

1. Durumu görün (Linux)

df -h
df -i

df -h bölüm başına doluluğu, df -i inode doluluğunu gösterir. Alan boş görünüp "No space left on device" alıyorsanız inode bitmiştir: inode doldu.

2. Büyük klasörleri bulun

sudo du -xh / --max-depth=1 2>/dev/null | sort -rh | head -12

Komut kök dizindeki klasörleri büyüklüğüne göre sıralar. En büyüğüne girin (sudo du -xh /var --max-depth=1 | sort -rh | head) ve aşağı doğru ilerleyin. Etkileşimli bir araç isterseniz: sudo apt install ncdu ve sudo ncdu / (klasörlerin içinde ok tuşlarıyla gezinirsiniz, q çıkar).

3. Sık görülen büyük tüketiciler ve temizliği

• Günlük dosyaları (/var/log): Kontrolsüz büyüyebilir. sudo journalctl --vacuum-size=200M ile sistem günlüğünü küçültün. Kalıcı çözüm: logrotate.
• apt önbelleği: sudo apt clean ve sudo apt autoremove --purge indirilmiş paketleri ve kullanılmayan bağımlılıkları (eski çekirdekler dahil) siler.
• Docker: docker system df ile bakın; docker system prune kullanılmayan konteyner ve imajları siler (veri volume'larını silmez ama dikkatle çalıştırın; -a bayrağı kullanılmayan tüm imajları kaldırır): Docker.
• Uygulama verileri: Yüklenen dosyalar, yedek arşivleri (.zip, .tar.gz), eski veritabanı dökümleri. Yedekleri sunucu içinde tutmayın; dışarı alın: rsync ile yedek.
• Veritabanı: İkili günlükler (MySQL binlog) ve büyük tablolar. Binlog'u kullanmıyorsanız süresini kısaltın.
• Silinmiş ama açık dosyalar: Bir süreç silinmiş büyük bir dosyayı hâlâ açık tutuyorsa alan serbest kalmaz: sudo lsof +L1 bunları listeler; ilgili süreci yeniden başlatın.

Windows sunucuda

• Eşzamanlı Disk Temizleme (cleanmgr) ve Ayarlar > Sistem > Depolama bölümü, neyin yer kapladığını gösterir.
• C:\Windows\Temp ve kullanıcı geçici klasörlerindeki eski dosyalar.
• Windows Update kalıntıları: Disk Temizleme'de "Sistem dosyalarını temizle" ile Windows Update Temizleme.
• Kullanılmayan programlar, büyük günlük ve döküm dosyaları (C:\Windows\MEMORY.DMP).
• Sistem sürücüsünde sanal bellek dosyası (pagefile.sys) yer kaplar; bunu bilerek boş alan bırakın.

Hiçbir şey silmeden önce

Emin olmadığınız bir klasörü silmeyin; /var/lib altındaki veritabanı dosyaları ya da sistem klasörleri tek hamlede sunucuyu bozabilir. Büyük bir temizlik öncesi anlık görüntü alın.

Kalıcı çözüm

Gerçekten ihtiyacınız olan veri diski dolduruyorsa disk alanını artırın: dosya sistemini genişletme, ek disk veya paketi büyütme. Disk tamamen dolduysa ve sunucu açılmıyorsa: Kurtarma Modu ile yer açabilirsiniz.

Sık sorulanlar

rm ile sildim ama alan geri gelmedi.

Dosya silinmiş ama bir süreç hâlâ açık tutuyordur. sudo lsof +L1 ile bulup süreci yeniden başlatın. Ya da dosyanın kendisi başka bir bölümdeydi.

Disk /dev/mapper/... %100 diyor.

Bu LVM mantıksal birimidir; aynı yöntemlerle temizlenir. Birim büyütülmüşse dosya sistemini genişletmeniz gerekir.

Hosting paketinde disk dolarsa ne olur?

Yeni dosya yükleyemez ve mail alamayabilirsiniz. Kullanımı panelden görüp yer açın ya da paketi yükseltin: hosting kotası doldu.

İlgili makaleler

• "No space left on device" ama disk boş görünüyor: inode dolmuş olabilir
• Linux'ta logrotate ile günlük dosyalarının büyümesini önleme
• Disk büyütüldü ama alan görünmüyor: dosya sistemini genişletme

Sorununuz çözülmediyse destek talebi açın. Hangi adımı denediğinizi ve ekranda ne gördüğünüzü yazarsanız çözüm çok daha hızlı olur.